Sezonowe alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa

[Głosów:2    Średnia:3/5]

Sezonowe alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa (AZBŚN), zwane potocznie alergicznym nieżytem nosa, jest jednym z najczęstszych schorzeń alergicznych.

Do objawów klinicznych AZBŚN należą: kichanie, świąd nosa, wyciek wydzieliny z nosa, uczucie zatkania nosa. Dla sezonowego alergicznego nieżytu nosa szczególnie charakterystyczne jest uczucie świądu nosa, kichanie i wyciek wodnistej wydzieliny z nosa podczas gdy w nieżycie całorocznym dominuje uczucie zatkania nosa. Objawy sezonowego alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa występują wyłącznie w okresie pylenia uczulającej rośliny.
Dla prawidłowej diagnostyki i leczenia tego schorzenia konieczne jest zdefiniowanie takich określeń jak "łagodne", "umiarkowane" i "ciężkie" oraz "sporadyczne", "długotrwałe" i "częste".
Łagodne - objawy nie mają wpływu na codzienne czynności i/lub sen chorego. Zdaje on sobie sprawę z występowania objawów i chce się leczyć, ale w razie konieczności może się obyć bez leczenia.

Umiarkowane - objawy są tak nasilone, że zaburzają codzienne czynności i/lub sen chorego. Pacjent zdecydowanie chce się leczyć, ponieważ jakość jego życia znacznie się zmniejszyła.

Ciężkie - objawy są tak nasilone, że chory nie może normalnie funkcjonować w ciągu dnia i/lub nie może spać, jeśli nie zastosuje się leczenia.

Sporadyczne - objawy są dokuczliwe przez mniej niż 14 dni w przypadku sezonowego nieżytu nosa i mniej niż miesiąc w przypadku nieżytu całorocznego.

Długotrwałe - w odniesieniu do objawów sezonowego alergicznego nieżytu nosa oznacza, że pacjent cierpi z ich powodu dłużej niż dwa miesiące. Mogą być one wynikiem uczulenia na pyłki roślin o długim okresie pylenia (np. traw) lub na alergeny różnych roślin o różnym okresie pylenia (np. alergia na pyłki drzew i traw).

Częste - w odniesieniu do objawów całorocznego nieżytu nosa oznaczają, że pacjent ma dokuczliwe dolegliwości co najmniej przez dwa dni w tygodniu przez co najmniej trzy miesiące w roku.

W pogoni za coraz skuteczniejszymi lekami objawowymi zapominamy o najprostszych metodach leczniczych. Tymczasem wciąż aktualne jest twierdzenie: "nie ma alergii bez alergenu". Większość pacjentów cierpiących na alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa i spojówek (AZBŚN) przy odpowiednio poprowadzonym badaniu podmiotowym wymieni miejsca, gdzie objawy chorobowe są szczególnie intensywne oraz takie, gdzie objawy ustępują całkowicie. Rygorystyczna profilaktyka może zmniejszyć nasilenie objawów uczuleniowych nawet o 80-90%. Już w 1894 roku Otto Schultz, handlarz win z Hanoweru, cierpiący na pyłkowicę wywołaną alergenami pyłków traw, odkrył ubogopyłkową enklawę na wyspie Helgoland. Spędzał na wyspie okres pylenia traw unikając uciążliwych objawów. Wcześniej w czerwcu i lipcu nie opuszczał piwnicy swego domu. W następnych latach Schultz organizował na wyspie Helgoland pobyty dla osób cierpiących na pyłkowicę.
Każdy pacjent cierpiący na AZBŚNiS prócz leczenia objawowego powinien dostać od lekarza alergologa szczegółowe instrukcje, w jaki sposób ma ograniczać kontakt z aeroalergenami oraz, w razie potrzeby, leki profilaktyczne.
W profilaktyce mogą być pomocne kalendarze pyleń dla Polski i Europy oraz informacje o aktualnym i prognozowanym stężeniu pyłku roślin i spor grzybowych dostępne w internetowym Serwisie Pyłkowym GlaxoSmithKline - www.alergen.astma.org. Lekarze alergolodzy mogą, po przesłaniu do Ośrodka Badania Alergenów Środowiskowych formularza zamówienia, otrzymywać aktualne komunikaty faksem lub e-mailem (Monitor Pyłkowy). Informacje o aktualnym i prognozowanym stężeniu pyłku są bardzo pomocne w działaniach prewencyjnych oraz w planowaniu leczenia objawowego i immunoterapii swoistej.
Prewencja pierwotna obejmuje ukierunkowane na całą populację prozdrowotne zmiany w stylu życia, oraz ukierunkowane selektywnie działania skierowane do jednostek lub grup wysokiego ryzyka (rodziny obciążone atopią).
Prewencja wtórna to działania zapobiegające ujawnieniu się objawów choroby u osób już wcześniej uczulonych oraz działania mające zapobiegać dalszej alergizacji i postępowi choroby. Ważnym składnikiem szeroko pojętej prewencji jest stosowanie leków profilaktycznych np. glikokortykosteroidów nowej generacji działających miejscowo oraz leków z grupy kromonów.

Regularne zapobiegawcze stosowanie kortykosteroidów donosowo (np. Flixonase) skutecznie zmniejsza wszystkie objawy nosowe jak: zatkanie, wyciek wydzieliny, kichanie i świąd nosa u dorosłych i dzieci. Obecnie dostępne preparaty donosowe o działaniu miejscowym są bardzo dobrze tolerowane i można je stosować przewlekle, gdyż nie powodują zaniku błony śluzowej. Większość objawów ubocznych np. podkrwawianie błony śluzowej nosa jest spowodowane przede wszystkim przez mechaniczne uszkodzenie błony śluzowej przegrody nosa przez twardą końcówkę dozownika - w przypadku, kiedy pacjent nieprawidłowo przyjmuje preparaty donosowe (dotyczy to nie tylko preparatów steroidowych).
Ryzyko supresji osi podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowej u osób stosujących jedynie kortykosteroidy donosowe wydaje się małe ze względu na małą ogólnoustrojową biodostępność leku i stosowanie małych dawek. Badania wykazały, że kortykosteroidy donosowe nie mają wpływu na oś podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczową; tylko deksametazon w aerozolu i betametazon w kroplach, mogą (rzadko) spowodować ogólnoustrojowe działania uboczne. Warto podkreślić, że np. flutikazon (Fllixonase) wykazuje biodostępność poniżej 1% po podaniu donosowym.
Wpływ kortykosteroidów stosowanych miejscowo na zatkanie nosa, oraz ich właściwości przeciwzapalne, dają tym lekom przewagę nad innymi, zwłaszcza w leczeniu całorocznego alergicznego nieżytu nosa i w tych przypadkach sezonowego nieżytu nosa, gdy zatkanie nosa jest głównym objawem i choroba trwa długo. Najczęściej ich działanie rozwija się stosunkowo wolno (12 h), a maksymalny efekt zostaje osiągnięty w ciągu kilku dni, dlatego w większości przypadków powinny być stosowane przewlekle (nie na życzenie). Kortykosteroidy donosowe powinno się stosować regularnie, a w celu osiągnięcia maksymalnego efektu, powinno się rozpoczynać leczenie przed sezonem pylenia (na 10-14 dni przed wystąpieniem objawów).
Steroidy podawane miejscowo są niewątpliwie najskuteczniejszymi lekami usuwającymi objawy ze strony nosa. Wyniki metaanalizy opublikowanej przez J.M.Weinera i wsp. wskazują, że miejscowe steroidy są skuteczniejsze od leków przeciwhistaminowych w usuwaniu wszystkich nosowych objawów alergicznego zapalenia błony śluzowej. W świetle najnowszych doniesień miejscowe steroidy wydają się być najlepszym rozwiązaniem w leczeniu sezonowego i całorocznego alergicznego nieżytu nosa. Pozwalają one na połączenie działań objawowych (usuwają większość objawów poprawiając znacznie standard życia chorych) oraz przeciwdziałają powikłaniom wynikającym z dłużej utrzymującej się blokady nosa (upośledzenie drożności trąbek słuchowych grożące zapaleniem ucha środkowego, oraz blokada kompleksów ujściowo-przewodowych prowadząca do powikłań zatokowych). Ponadto obserwowano zmniejszenie nadreaktywności oskrzeli pojawiającej się w okresie pylenia u chorych z sezonowym alergicznym nieżytem nosa, bez pełnoobjawowej astmy oskrzelowej. Propionian flutikazonu można stosować od 4. roku życia, a inne kortykosteroidy miejscowe - od 5. roku życia.

Stosowanie leków przeciwhistaminowych I generacji (chlorfeniraminy, difenhydraminy, prometazyny i triprolidyny) jest w znacznej mierze ograniczone przez ich działanie sedatywne i przeciwcholinergiczne. Znajdują one wciąż zastosowanie we wszystkich tych przypadkach, gdy zależy nam na szybkim początku działania leku. Nowe leki przeciwhistaminowe (akrywastyna, astemizol, azelastyna, cetyryzyna, ebastyna, feksofenadyna, loratadyna, mizolastyna i terfenadyna) skutecznie zmniejszają nasilenie objawów ze strony nosa, takie jak świąd, kichanie i wodnisty wyciek, ale mają mniejszy wpływ na zatkanie nosa.
Akrywastyna, astemizol, ebastyna, loratadyna i terfenadyna są przekształcane w czynne metabolity w wątrobie przez układ enzymatyczny cytochromu P450. Cetyryzyna i heksofenadyna różnią się od innych leków przeciwhistaminowych tym, że nie są metabolizowane w wątrobie, lecz wydalane głównie w postaci niezmienionej z moczem lub kałem. Układ cytochromu P450 jest również odpowiedzialny za metabolizm innych leków, które konkurują o miejsce aktywne enzymu. Równoczesne stosowanie leków przeciwgrzybiczych, takich jak ketokonazol, lub antybiotyków makrolidowych, takich jak erytromycyna, może się wiązać ze zwiększeniem stężenia niezmetabolizowanego leku macierzystego w surowicy. Podobny efekt daje wypicie soku grejpfrutowego. Interakcje te zostały wykazane szczególnie w odniesieniu do terfenadyny i astemizolu. Wzrost stężenia w surowicy tych leków, które wpływają na cykl repolaryzacji w sercu, może spowodować wydłużenie odstępu QT i zwiększyć ryzyko wystąpienia poważnych zaburzeń rytmu (częstoskurczu komorowego wielokształtnego).
Leki przeciwhistaminowe II generacji znacznie rzadziej wywołują niepożądane skutki uboczne ze strony ośrodkowego układu nerwowego i efekty przeciwcholinergiczne w porównaniu z lekami I generacji. Na podstawie dostępnych danych można stwierdzić, że nowe leki z grupy antagonistów receptora H1, stosowane w zalecanych dawkach, powodują co najwyżej niewielki efekt sedatywny.

Kromony stosowane w leczeniu chorób alergicznych to kromoglikan disodowy (np. Copoz N) i nedokromil sodu. Działanie tych leków jest związane z błoną komórkową komórek tucznych i(lub) zjawiskami wewnątrzkomórkowymi następującymi po związaniu alergenu z IgE. Mechanizm ich działania pozostaje nieznany. Brane jest pod uwagę zablokowanie kanałów wapniowych w błonie komórkowej, zahamowanie fosfodiesterazy lub blokowanie fosforylacji oksydatywnej. In vitro nedokromil hamuje aktywację neutrofilów, eozynofilów, monocytów, makrofagów i komórek tucznych.
Pomimo braku objawów ubocznych leki te nie znajdują zastosowania w przypadkach nasilonych objawów AZBŚN oraz w przypadkach zaostrzeń objawów. Wg części autorów ich działanie na błonę śluzową nosa jest bardzo ograniczone. Wg aktualnie obowiązujących wytycznych leczenia AZBŚN kromony odgrywają rolę w zapobieganiu zapaleniu spojówek i w łagodzeniu objawów nieżytu nosa we wczesnej fazie lub przy łagodnym nasileniu. Leki te znajdują zastosowanie jako preparaty wspomagające zasadnicze leczenie preparatami steroidowymi i/lub antyhistaminowymi.

W każdym przypadku AZBŚN należy brać pod uwagę współistnienie zmian strukturalnych (np. skrzywienie przegrody nosa, polipy nosa itp.), dlatego w przypadku podejmowania leczenia niezbędne jest wykonanie przynajmniej rynoskopii przedniej.

Marzena Wielgus
O Marzena Wielgus 114 artykułów
"Wiele rzeczy można powiedzieć o Marzenie Wielgus, ale przede wszystkim wiadomo, że są one przewidujące i doceniane, oczywiście są również precyzyjne, obiektywne i idealistyczne, ale w mniejszych dawkach i często są też rozpieszczane przez nawyki bycia agonującymi. Jednak jej uprzedzająca natura jest tym, co najbardziej lubi. Ludzie często liczą na siebie i jej spostrzegawczą naturę, szczególnie gdy potrzebują pomocy lub wsparcia. Nikt nie jest doskonały, a Marzena ma również wiele mniej pożądanych aspektów. Jej drapieżna natura i bezczelność powodują wiele pretensji i powodują, że jest co najmniej niewygodna. Na szczęście jej doceniająca natura zapewnia, że nie jest tak często."

Bądź pierwszy, który skomentuje ten wpis

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.


*